 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Copyright 2008-2012. All rights reserved by Job Safety | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
CZYNNIKI NIEBEZPIECZNE, SZKODLIWE I UCIĄŻLIWE WYSTĘPUJĄCE W PROCESACH PRACY.
Podział czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych. Czynniki występujące w procesach pracy można podzielić na dwie podstawowe grupy: czynniki niebezpieczne (urazowe), czynniki szkodliwe i uciążliwe. Czynniki niebezpieczne (urazowe) Czynniki niebezpieczne (urazowe), które działając na człowieka mogą spowodować uraz (wypadek przy pracy). Można tutaj rozróżnić kilka podstawowych grup tych czynników:zagrożenia elementami ruchomymi i luźnymi, zagrożenia elementami ostrymi i wystającymi,
zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi, przemieszczaniem materiałów i ich magazynowaniem zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym, zagrożenie poparzeniem, zagrożenie pożarem lub/i wybuchem. Wymienione wyżej zagrożenia należą do czynników fizycznych działających przeważnie na pracownika w sposób nagły.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe Czynniki szkodliwe i uciążliwe działające na pracownika przez okres dłuższy mogą spowodować obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej pracownika (np. obniżenie wydajności pracy), czy zmiany w stanie zdrowia, powodując w ostateczności choroby zawodowe.Czynniki te dzielimy na 4 podstawowe grupy:
W zależności od rodzajów działania na organizm człowieka, dzielimy je na:
Podział ten nie jest oczywiście ostateczny, ponieważ mogą występować czynniki szkodliwe, zaliczone np. do grupy czynników chemicznych, ale ich działanie może być nagłe i powodować wypadek przy pracy (np. trucizny zaliczone do substancji toksycznych). Ogólne zasady oraz metody likwidacji lub ograniczenia wpływu niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników występujących w procesach pracy. Likwidacja lub ograniczenie oddziaływania czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych na pracownika powinno być podstawową zasady pracy służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Każdy z tych czynników powinien być analizowany pod kątem oddziaływania na człowieka i możliwości jego eliminacji lub ograniczenia Do podstawowych zasad likwidacji lub ograniczenia wpływu tych czynników na pracownika zaliczamy:
Eliminacja źródeł niebezpiecznych i szkodliwych czynników. Realizowana jest to przez:
Ograniczenie oddziaływania na człowieka czynników niebezpiecznych i szkodliwych poprzez osłonięcie strefy narażenia. Realizowane jest to poprzez:
Ograniczenie wpływu tych czynników poprzez zastosowanie ochron osobistych. Osiągniemy to poprzez:
Ograniczenie zagrożenia człowieka czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi przez dobór pracowników, właściwą organizację pracy oraz oddziaływanie na bezpieczne zachowanie pracowników. Należy brać tutaj pod uwagę:
RYZYKO ZAWODOWE- PODSTAWOWE WYMAGANIA PRAWNE. Ocena ryzyka zawodowego jest wymogiem wielu przepisów prawnych polskiego i europejskiego ustawodawstwa dotyczącego problematyki ochrony pracy:
1. Dyrektywa nr 89/391/EWG (zwana Dyrektywą Ramową) z dnia 12 czerwca 1989 roku o wprowadzeniu środków w celu zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników podczas pracy: 2. Znowelizowany Kodeks Pracy z dnia 2 lutego 1996 roku, w którym jest mowa o tym, że pracodawca jest zobowiązany informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą; 3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996 roku w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.u. nr 86, poz. 394), które są przeprowadzone w celu ustalenia wielkości zagrożeń, będących źródłem ryzyka; 4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 roku w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr109, poz.704), które mówi o udziale służby bhp w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego: 5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 129. poz. 844), które podaje definicję ryzyka zawodowego oraz mówi o obowiązku pracodawcy do: oceny ryzyka zawodowego, stosowaniu środków zmniejszających ryzyko i dokumentowania przeprowadzonej oceny ryzyka; 6. Polska Norma PN-N-18001 (Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy - Wymagania), która podaje definicje: oceny ryzyka, ryzyka 7. Polska Norma PN-N-18002 (Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy - Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego), w której zawarto wytyczne do postępowania przy ocenie ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy Metody służące do analizy i oceny ryzyka można sklasyfikować według różnych kryteriów np.:
Metody służące do analizy i oceny ryzyka można podzielić na:
Przykładowe metody analizy ryzyka zawodowego:
Zgodnie z art. 226 Kodeksu pracy pracodawca jest zobowiązany informować każdego pracownika o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Poinformowanie pracowników o ryzyku i zasadach ochrony przed zagrożeniami powinno nastąpić w czasie szkolenia wstępnego bhp. Za jedną z form spełnienia tego obowiązku można uznać poinformowanie pracowników o rodzajach czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych i niebezpiecznych, o poziomie (stężeniach, natężeniach) tych czynników, o wypadkach i chorobach zawodowych, a także o niezbędnych do zastosowania środkach ochrony. Wskazanym jest, aby w ramach tego szkolenia przekazać (przypomnieć) informacje w odniesieniu do specyfiki stanowisk i zakładu pracy. Informację powinna również udostępnić osoba zajmująca się sprawami bhp w firmie.
Informacja powinna być podawana każdorazowo, jeżeli zmieni się jakikolwiek czynnik wpływający na ocenę ryzyka; mogą to być też np. przepisy. Ryzyko zawodowe jest to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń, związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy Powstanie określonego ryzyka na stanowisku pracy związane jest z występowaniem zagrożeń. Sytuacją zagrażającą jest każda sytuacja, w której człowiek eksponowany jest na jeden lub więcej czynników. Czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe będące źródłem zagrożeń to:
Aby ocenić poziom ryzyka przy wykonywaniu określonej pracy, konieczna jest identyfikacja czynników szkodliwych dla zdrowia i niebezpiecznych oraz ewentualnych zagrożeń, jakie powodują te czynniki.
Ryzyko definiowane jest jako kombinacja:
Możliwość uniknięcia szkody (lub ograniczenia), związana jest z:
Elementy prawdopodobieństwa urazu lub utraty zdrowia Ciężkość urazów (straty) może zależeć od wielu czynników możliwych tylko częściowo do przewidzenia. Przy ocenie ryzyka powinno się zakładać najcięższy uraz lub pogorszenie stanu zdrowia, które może spowodować każde zidentyfikowane zagrożenie, nawet wówczas, gdy prawdopodobieństwo zaistnienia takiego urazu lub pogorszenia stanu zdrowia nie jest wysokie.
Rozpatrując ciężkość szkód należy uwzględnić:
Przykład oceny ryzyka - Metoda Kalkulatora Ryzyka Metoda kalkulatora ryzyka należy do prostych i szybkich metod określania ryzyka. Polega ona na umieszczeniu na przygotowanym nomogramie punktów dla przyjętego prawdopodobieństwa zdarzenia oraz częstotliwości dostępu do strefy niebezpiecznej i czasu przebywania w tej strefie by dla założonych skutków zdarzenia otrzymać poziom ryzyka
Metoda ustala cztery poziomy ryzyka: A. wysoki, w którym ryzyko nie może być akceptowane pod żadnym warunkiem, B. istotny, przy którym poziom ryzyka powinien być maksymalnie zmniejszony tak dalece jak to jest praktycznie możliwe, C. umiarkowany, przy którym ryzyko może być zaakceptowane, jeżeli koszty redukcji ryzyka przewyższają koszty korzyści, D. niski, gdy ryzyko może być zaakceptowane bez podejmowania środków prewencyjnych.
Mówiąc najprościej - ryzyko zawodowe oznacza prawdopodobieństwo z jakim ktoś może zostać poszkodowany w związku z istniejącym zagrożenie W zależności od wielkości prawdopodobieństwa i stopnia utraty zdrowia przez osobę poszkodowaną ryzyko zawodowe może być
Wielkości prawdopodobieństwa:
Stopień utraty zdrowia:
Co to jest ocena ryzyka zawodowego? Ocena ryzyka zawodowego nie jest niczym innym jak:
Zgodnie z prawem ocena ryzyka zawodowego jest obowiązkowa.
Trzeba jednak pamiętać, że to pracodawca jest zawsze odpowiedzialny za to, czy ocena ryzyka zawodowego została przeprowadzona właściwie. Jak oceniać ryzyko na stanowiskach pracy? Ocenę ryzyka zaleca się przeprowadzić w możliwie najprostszy sposób. W wielu przedsiębiorstwach (np. handlowych, usługowych oraz w małych przedsiębiorstwach produkcyjnych) zagrożeń jest niewiele i są one łatwe do zidentyfikowania.Ich identyfikacja i ocena związanego z nimi ryzyka zawodowego powinny opierać się na zasadach zdrowego rozsądku. Krok 1: Zidentyfikuj zagrożenia. Krok 2: Ustal, kto może ulec wypadkowi lub zachorować. Krok 3: Oszacuj ryzyko zawodowe wynikające z zagrożeń i oceń. czy zastosowane środki ochrony są właściwe oraz czy należy podjąć jeszcze jakieś działania w celu dalszego ograniczenia tego ryzyka. Krok 4: Udokumentuj wyniki. Krok 5: Okresowo dokonuj przeglądu oceny ryzyka zawodowego i weryfikuj ją. jeśli zaistnieje taka konieczność.
Krok 1: Zidentyfikuj zagrożenia
Krok 2: Ustal, kto mógłby ulec wypadkowi lub zachorować
Krok 3: Oszacuj ryzyko zawodowe wynikające z zagrożeń oraz oceń, czy podjęte środki zapobiegawcze są właściwe i czy należy podjąć jeszcze jakieś działania w celu ograniczenia tego ryzyka
Krok 4: Udokumentuj wyniki
Krok 5: Od czasu do czasu dokonuj przeglądu oceny ryzyka zawodowego i weryfikuj ją, jeżeli zaistnieje taka konieczność
METODY OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO
Istnieje wiele różnych sposobów i metod oceny ryzyka zawodowego. Każda z nich ma swoje wady i zalety. Każdy pracodawca w swojej firmie stosuje tylko jedną z nich.
Metoda wskaźnika ryzyka (z ang. Risk Score) Jeśli w Twoim zakładzie wykonuje się zadania, w których następuje częsta zmiana ekspozycji zatrudnionych pracowników na czynniki środowiska, np. hałas, promieniowanie jonizujące, warto zastosować np. metodę Wskaźnika Ryzyka (z ang. Risk Score).
W metodzie tej do obliczenia ryzyka zawodowego wykorzystuje się następujący wzór: R = S x E x P R - oznacza wskaźnik poziomu ryzyka S - potencjalne skutki zagrożenia straty E - ekspozycja na zagrożenie P - prawdopodobieństwo zagrożenia
Poszczególne parametry (S, E, P) są tu oceniane w kilku-stopniowych skalach. i tak: Ocena potencjalnych skutków zagrożenia straty - S Ocena ekspozycji na zagrożenie - E Prawdopodobieństwo - P Po wyliczeniu wartości ryzyka zawodowego, mnożąc wartości dla trzech ww. czynników, otrzymany wynik liczbowy przyporządkowuje się do odpowiedniej kategorii według opisanej w kolejnych rozdziałach klasyfikacji. Kategorie ryzyka - ryzyko dopuszczalne/niedopuszczalne Poziom dopuszczalny ryzyka obejmuje kategoria 1 i 2.
Począwszy od kategorii 3 mamy do czynienia z ryzykiem niedopuszczalnym, wg metody Risk Score wymagającym podjęcia działań mających na celu jego obniżenie do poziomu dopuszczalnego.
Obok dopuszczalności metoda Risk Score pozwala na płynne określanie poziomu akceptacji ryzyka, co stanowi podstawę do planowania działań zmierzających do ciągłej poprawy bezpieczeństwa pracy.
Poziom akceptacji jest decyzją kierownictwa i zależy od możliwości ekonomicznych przedsiębiorstwa oraz posiadanych zasobów. Poziom akceptacji odnosi się do wartości liczbowej [R] będącej wynikiem szacowania ryzyka.
Poziomem wyjściowym akceptacji ryzyka, sugerowanym przez metodę Risk Score, jest maksymalny poziom dopuszczalności, czyli R = 70.
W miarę wzrostu poziomu bezpieczeństwa pracodawcy mogą kontynuować, w sposób mierzalny, dalsze obniżanie poziomu ryzyka zawodowego w obszarze ryzyka dopuszczalnego (R < 70). Przykład 2.
1. Opis zagrożenia (wraz z opisem wykonywanych prac) a) Pracownik wykonuje prace w rozdzielni elektrycznej. b) Czasami istnieje konieczność wykonania prac montażowych na wysokości 10m.
2. Zagrożenie: porażenie prądem elektrycznym. Potencjalne skutki: Śmierć pracownika, zatrzymanie produkcji na 1 h. b) Zagrożenie: upadek z wysokości. Potencjalne skutki: Śmierć pracownika 3. Stosowane środki prewencyjne: Wymagania kwalifikacyjne dla obsługi urządzeń pod napięciem. Wyposażenie pracownika w środki ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym. Uziemiacze i inne środki techniczne zabezpieczające przed porażeniem. Praca na polecenie pisemne. Szczegółowe procedury wykonywanych prac. Profilaktyka lekarska. Szkolenia okresowe b) Stosowane środki prewencyjne: Zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości: szelki bezpieczeństwa, barierki na rusztowaniu. Badania lekarskie o zdolności do pracy na wysokości. Szkolenia okresowe.
Przykład 3.
Metoda matrycy ryzyka według PN-N-18002:2000 dla czynników niemierzalnych
Charakterystyka metody Przedstawiona w Polskiej Normie PN-N-18002:2000 System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.
Matrycowa metoda oceny ryzyka dla niemierzalnych czynników środowiska pracy jest metodą 2-parametrową, w której parametrami ryzyka są:
1) możliwe, spowodowane zdarzeniem, ciężkości następstw (skutki) oraz
2) prawdopodobieństwo, z jakim następstwa te mogą wystąpić.
Szacowanie W metodzie tej szacowanie ryzyka to:
Szacowanie ciężkości następstw i prawdopodobieństwa należy przeprowadzić dla każdego zidentyfikowanego zagrożenia. Po oszacowaniu następstw zdarzenia można przejść do oszacowania prawdopodobieństwa ich wystąpienia Wartościowanie Wartościowanie ryzyka można przeprowadzić przez odczytanie jego wartości z matrycy – wartości ryzyka w skali 3- lub 5-stopniowej Norma PN-N-18002:2000 zaleca również, w zależności od poziomu wartościowania ryzyka w skali 3- lub 5-stopniowej, podjęcie niezbędnych działań profilaktycznych Przykład Zadaniem jest oszacowanie ryzyka dla zagrożenia, którym jest: pochwycenie przez obracający się przedmiot 1. Szacowanie elementów ryzyka
- prawdopodobieństwo następstw - prawdopodobne, zarejestrowano jedno takie zdarzenie. 2. Wartościowanie ryzyka. Poziom ryzyka dla opisanych wyżej parametrów wynosi (duża szkodliwość - następstwa prawdopodobne). Oznacza to, że ryzyko jest duże - niedopuszczalne. 3. Działania.
Metoda matrycy ryzyka według PN-N-18002:2000 dla czynników mierzalnych Metoda oceny ryzyka dla czynników mierzalnych według PN-N-18002:2000 System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego. W metodzie tej szacowanie ryzyka następuje na podstawie zmierzonych wartości czynników występujących na stanowisku pracy. Należy zwrócić uwagę, że przeprowadzona według tej metody ocena ryzyka jest ilościowa, a określona w niej wartość nie podlega dyskusji. Charakterystyka metody Wśród czynników występujących w środowisku pracy można wyróżnić takie, których oddziaływanie na pracownika daje się określać wielkościami mierzalnymi.Czynnikami, które można określić wielkościami mierzalnymi, mogą być przykładowo hałas (charakteryzowany swoim natężeniem) lub zapylenie (charakteryzowane swoim stężeniem). Ocenę ryzyka dla czynników mierzalnych można przeprowadzać ilościowo, na podstawie wyników pomiarów czynników środowiska pracy i dopuszczalnych ich wartości określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. 2002 r. Nr 217, poz. 1833 Dla występujących w środowisku pracy czynników szkodliwych określono w w/w rozporządzeniu dopuszczalne stężenia i natężenia w zależności od ich wielkości i czasu działania na pracownika. Wprowadzono następujące pojęcia:
Wartościowanie W metodzie tej wartościowanie ryzyka zawodowego polega na oszacowaniu zmierzonej w środowisku pracy wielkości charakteryzującej narażenie i porównaniu jej z wartościami dopuszczalnymi (np. określonymi w przepisach P max – wartość dopuszczalnej wielkości charakteryzującej narażenie, ustalona na podstawie obowiązujących przepisów i Polskich Norm lub jeżeli przepisy i Polskie Normy w tym zakresie nie istnieją, innych wymagań, wytycznych, opinii ekspertów itp. (np. NDS - najwyższe dopuszczalne stężenie, NDN - najwyższe dopuszczalne natężenie, NDSCh, NDSP lub inne wartości dopuszczalnych natężeń: hałasu, hałasu infradźwiękowego, hałasu ultradźwiękowego, drgań (wibracji), mikroklimatu, promieniowania optycznego: podczerwonego, nadfioletowego, widzialnego, laserowego, pola i promieniowania elektromagnetycznego z zakresu częstotliwości 0 Hz - 300 GHz)). Ponieważ działanie czynników środowiska pracy na organizm pracowników określane jest przez ich dopuszczalne stężenia i natężenia oraz stężenia i pułapowe, analiza wartościowania ryzyka powinna uwzględniać wszystkie te wielkości. Zmiana poziomu ryzyka Przy zastosowaniu środków ochrony indywidualnej wartościowane według przedstawionej metody ryzyko zawodowe można zmniejszyć o jeden poziom (np. z dużego na średnie).Warunkiem takiego postępowania jest prawidłowe dobranie środków ochrony indywidualnej oraz egzekwowanie ich stosowania. Przy wartościowaniu ryzyka zawodowego dla grup pracowników podlegających szczególnej ochronie (np. kobiet w ciąży, młodocianych) wartościowane ryzyko zawodowe trzeba zwiększyć o jeden poziom (np. ze średniego na duże). Przykład Przeprowadzamy ocenę ryzyka dla zagrożenia: hałas powodowany przez maszyny. Wykorzystujemy metodę oceny ryzyka dla czynników mierzalnych według PN-N-18002.1. Szacowanie elementów ryzyka.
LEx,8h = 88 dB > 85 dB
LAmax = 100 dB < 115 dB
LCpeak = 115 dB < 135 d
2. Wartościowanie ryzyka.
w związku z tym że P > Pmax - ryzyko duże. Przy zastosowaniu środków ochrony indywidualnej wartościowane, według czynników mierzalnych, ryzyko zawodowe można zmniejszyć o jeden poziom Dokumentowanie ryzyka zawodowego Kodeksowy nakaz oceny ryzyka zawodowego został oparty na obowiązku dokumentowania przez pracodawcę zagrożeń wynikających z procesu pracy. Dokumentowanie stanu istniejącego stało się podstawą oceny ryzyka zawodowego. Ustawodawca uznał, że przepisy prawa powinny ograniczać się do określenia zasad dokumentowania zagrożeń oraz skutków ich występowania. Jako podstawowe dokumenty związane z oceną ryzyka zawodowego należy wymienić:
Wszystkie te dokumenty mówią nam o stanie środowiska pracy i zagrożeniach z nim związanych. Można powiedzieć, że sporządzenie w.w. dokumentów wymaga dokonania szeregu badań i analiz oraz cząstkowych ocen zagrożeń występujących na stanowisku pracy. Bez tych cząstkowych ocen nie można mówić o kompleksowej ocenie ryzyka zawodowego. Nie mniej jednak nie jest wystarczającym poprzestanie na jednostkowych analizach i ocenach. Nie wystarczy dokonać oceny narażenia na hałas czy zapylenie bez dokonania sprawdzenia zasad stosowania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej. Także poprzestanie na zbadaniu ryzyka resztkowego występującego po zastosowaniu środków ochrony nie jest zadawalające bowiem np. stosowanie środków ochrony indywidualnej pogarsza warunki pracy i w bezpośredni sposób wpływa na obciążenie statyczne i dynamiczne oraz ogólny komfort pracy.
Jak informować pracowników o ryzyku? W praktyce wyniki oceny ryzyka zawodowego mogą być przekazywane w formie:
Fakt poinformowania pracownika o ryzyku zawodowym i środkach ochrony przed zagrożeniami musi zostać potwierdzony przez pracownika, na przykład na przyjętym w firmie wzorze zawiadomienia. W świetle regulacji zawartych w art. 226 k.p., pracodawca obowiązany jest dokonywać na bieżąco oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą i prowadzić w tym zakresie dokumentację, a także stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko. Definicja ryzyka zawodowego zawarta jest w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.). Ryzykiem jest prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń w związku z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności niekorzystne skutki zdrowotne u pracowników będące efektem bądź zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy, bądź sposobu wykonywania pracy. W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r. (II SA/Wr 319/00, Pr. Pracy 2003, nr 2, poz. 38) przewidziany w art. 226 k.p. obowiązek informowania pracowników o ryzyku zawodowym dotyczy każdego pracownika, niezależnie od rodzaju zajmowanego stanowiska. Obowiązek ten ma zatem charakter bezwarunkowy i bezwzględnie obciąża każdego pracodawcę (w odniesieniu do każdego pracownika). Jego realizacja powinna polegać na przekazaniu pracownikowi informacji o rodzaju i zakresie zagrożeń występujących w środowisku pracy, ewentualnych czynnikach szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych czy niebezpiecznych, a także o wypadkach przy pracy czy chorobach zawodowych, jakie miały miejsce na tym samym lub podobnym stanowisku pracy. Pracownik powinien być także poinstruowany o środkach zapobiegających zagrożeniom i sposobie ich stosowania (np. o konieczności używania odzieży ochronnej). W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż dokonywać oceny ryzyka zawodowego (odpowiednio na każdym stanowisku pracy) powinny osoby dysponujące dostateczną znajomością problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wiedzą w zakresie zasad technologii i organizacji pracy. Mogą to być zarówno osoby zatrudnione w danym zakładzie pracy, jak i specjaliści z zewnątrz.Przekazanie pracownikowi informacji o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz zasadach ochrony przed zagrożeniami może odbywać się w różnych formach. Na ogół jednak informacje te wchodzą w zakres szkolenia BHP, które obowiązani są odbyć nowo przyjmowani pracownicy (art. 2373 k.p.). Wystarczy zatem włączyć w zakres programu takiego szkolenia powyższe zagadnienia. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż określony w art. 226 pkt 2 k.p. obowiązek może zostać zrealizowany podczas instruktażu ogólnego i stanowiskowego w ramach szkolenia wstępnego w zakresie BHP. Jeśli natomiast pracownik nie uzyska takich informacji w trakcie ww. szkolenia, to należy je obowiązkowo przekazać mu w innej formie, np. w drodze indywidualnych konsultacji. Warto też wówczas zadbać o udokumentowanie spełnienia tego obowiązku. Pamiętać należy, iż w sytuacji, gdy pojawiają się w środowisku pracy nowe zagrożenia, pracownik musi zostać ponownie poinformowany o aktualnym ryzyku zawodowym. Niedopełnienie obowiązku poinformowania pracownika o ryzyku zawodowym ma określone konsekwencje zarówno w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy (gdy wypadek jest zawiniony przez pracownika, pracodawca zasadniczo jest zwolniony z wypłaty pracownikowi świadczeń z tego tytułu - nie dzieje się tak jednak wówczas, gdy pracownik nie został wcześniej poinstruowany w zakresie ryzyka zawodowego i środków zapobiegania zagrożeniom), jak i w sytuacji poniesienia przez pracownika szkody na skutek braku wiedzy na powyższy temat (np. utrata odporności organizmu na określone choroby; w związku z zaistniałą szkodą pracownik będzie mógł dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
